Αν ένας άνθρωπος έχει ένα «γιατί», μπορεί να αντέξει το κάθε «πώς»
Αυτή η φράση του Γερμανού φιλοσόφου Φρίντριχ Νίτσε, «Όποιος έχει ένα γιατί για να ζει, μπορεί να αντέξει σχεδόν οποιοδήποτε πώς», συνοψίζει ένα από τα πιο βαθιά μυστικά της ανθρώπινης αντοχής και θέλησης. Το «γιατί» αναφέρεται στον σκοπό της ύπαρξής μας, στη βαθιά εσωτερική ανάγκη που μας παρακινεί και μας δίνει το κουράγιο να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της ζωής. Αλλά πώς ακριβώς λειτουργεί αυτό το «γιατί» και πώς επηρεάζει τον τρόπο που ζούμε;
Η σημασία του σκοπού στη ζωή μας
Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, οι άνθρωποι αναζητούν το νόημα και τον σκοπό στη ζωή τους. Ο σκοπός είναι εκείνος που μας παρακινεί και μας δίνει το κουράγιο να συνεχίσουμε όταν όλα γύρω μας μοιάζουν αβέβαια. Ο ψυχολόγος Βίκτορ Φρανκλ, ο οποίος πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ανέπτυξε τη θεωρία της λογοθεραπείας – της αναζήτησης νοήματος στη ζωή. Στο βιβλίο του «Το νόημα της ζωής», περιγράφει πώς κατάφερε να αντέξει τις κακουχίες βρίσκοντας ένα προσωπικό «γιατί», έναν σκοπό που του έδινε τη δύναμη να αντέξει τον πόνο και τη θλίψη.
Ο Φρανκλ ανέφερε ότι αυτοί που επιβίωναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν ήταν πάντα οι πιο σωματικά δυνατοί, αλλά εκείνοι που είχαν έναν σκοπό, μια αιτία για να συνεχίσουν να ζουν. Όπως είπε, «η ζωή δεν σταματά ποτέ να έχει νόημα, ακόμα και υπό τις πιο απάνθρωπες συνθήκες».
Πώς το «γιατί» μάς βοηθά να αντιμετωπίσουμε το «πώς»
Όταν ένας άνθρωπος έχει έναν σκοπό που τον εμπνέει και τον κινητοποιεί, κάθε δυσκολία στη ζωή του φαίνεται πιο μικρή και πιο εύκολα αντιμετωπίσιμη. Το «πώς» αντιπροσωπεύει τα εμπόδια, τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Ένας άνθρωπος που έχει έναν ξεκάθαρο σκοπό στη ζωή του είναι πιο πιθανό να βρει τρόπους για να ξεπεράσει τα προβλήματά του, ακόμα κι αν οι καταστάσεις είναι σκληρές.
Για παράδειγμα, σκεφτείτε κάποιον που έχει όνειρο να γίνει καλλιτέχνης ή συγγραφέας. Το «γιατί» του είναι η αγάπη του για την τέχνη ή τη γραφή και η ανάγκη του να εκφραστεί και να επικοινωνήσει με τον κόσμο. Ακόμα κι αν χρειαστεί να δουλέψει σκληρά και να περάσει χρόνια χωρίς αναγνώριση, αυτή η ανάγκη του τον βοηθά να αντέξει τις δύσκολες συνθήκες και τον αγώνα για αναγνώριση.
Το «γιατί» και η ψυχική μας υγεία
Η ύπαρξη ενός «γιατί» μπορεί να είναι ιδιαίτερα θεραπευτική και για την ψυχική μας υγεία. Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που έχουν σκοπό στη ζωή τους τείνουν να έχουν καλύτερη ψυχική υγεία και να νιώθουν περισσότερο ευτυχισμένοι και ολοκληρωμένοι. Η αναζήτηση και η επίτευξη προσωπικών στόχων αυξάνουν τα επίπεδα ενέργειας και θετικότητας, ενώ μειώνουν την επίδραση του άγχους και της κατάθλιψης.
Σύμφωνα με την ψυχολογία, η έλλειψη νοήματος μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα κενότητας και απόγνωσης. Αντίθετα, οι άνθρωποι που έχουν κάποιον στόχο ή σκοπό νιώθουν ότι η ζωή τους έχει αξία, και αυτό το συναίσθημα τους βοηθά να αντεπεξέλθουν σε στρεσογόνες καταστάσεις.
Ανακαλύπτοντας το δικό μας «γιατί»
Για να βρούμε το δικό μας «γιατί», πρέπει να αναλογιστούμε τι είναι αυτό που μας κινητοποιεί, ποια πράγματα αγαπάμε και ποιοι είναι οι στόχοι που μας ενθουσιάζουν. Μερικοί άνθρωποι βρίσκουν το νόημα μέσα από τη βοήθεια προς τους άλλους, όπως μέσα από τον εθελοντισμό, ενώ άλλοι βρίσκουν σκοπό μέσα από την προσωπική ανάπτυξη και αυτοβελτίωση.
Ένα σημαντικό βήμα στην αναζήτηση του «γιατί» μας είναι η αναγνώριση των αξιών μας. Πολλές φορές, η ίδια η διαδικασία εύρεσης του σκοπού μπορεί να είναι διαφωτιστική, γιατί μας βοηθά να ανακαλύψουμε τι είναι πραγματικά σημαντικό για εμάς.
Ζώντας με το «γιατί»
Όταν βρίσκουμε το «γιατί» μας, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σαν οδηγό για να πάρουμε αποφάσεις και να καθορίσουμε τη ζωή μας. Μας προσφέρει μια βάση για να προσδιορίσουμε ποιες είναι οι προτεραιότητές μας και μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε τη ζωή με θάρρος και αποφασιστικότητα. Όταν βιώνουμε δύσκολες στιγμές, το να έχουμε έναν σκοπό μάς επιτρέπει να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι και δυνατοί.
Η ρήση του Νίτσε μάς υπενθυμίζει πως η δύναμη να αντέχουμε προέρχεται από το νόημα που δίνουμε στη ζωή μας και όχι από την ίδια τη ζωή. Το «γιατί» μας μπορεί να είναι οποιοσδήποτε στόχος, όνειρο ή αξία που μας γεμίζει και μας καθοδηγεί.
Δίνοντας στη ζωή μας σκοπό, μπορούμε να αντλήσουμε εσωτερική δύναμη για να υπερβούμε τα εμπόδια και να επιτύχουμε ό,τι επιθυμούμε, ανεξάρτητα από το πόσο δύσκολο μπορεί να φαίνεται το «πώς».