Η Ψυχολογία της Ασφάλισης: Γιατί οι Άνθρωποι Αποφεύγουν να Ασφαλιστούν;
Η ασφάλιση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς μηχανισμούς προστασίας που διαθέτει ο σύγχρονος άνθρωπος. Παρόλα αυτά, πολλοί αποφεύγουν να ασφαλιστούν, είτε για λόγους κόστους, είτε λόγω μιας γενικότερης ψυχολογικής αντίστασης απέναντι στην ιδέα της προνοητικότητας.
Αλλά γιατί οι άνθρωποι αποφεύγουν να ασφαλιστούν, ακόμη και όταν γνωρίζουν ότι μια απρόβλεπτη καταστροφή μπορεί να έχει καταστροφικές οικονομικές συνέπειες; Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τα ψυχολογικά εμπόδια που αποτρέπουν την απόφαση για ασφάλιση, βασισμένοι σε επιστημονικά δεδομένα και συμπεριφορικές έρευνες.
1. Ο Μηχανισμός της Αποφυγής της Απώλειας (Loss Aversion Bias)
Ένα από τα πιο ισχυρά ψυχολογικά φαινόμενα που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων είναι το “loss aversion bias”, όπως το περιέγραψαν οι βραβευμένοι με Νόμπελ οικονομολόγοι Daniel Kahneman και Amos Tversky.
Οι άνθρωποι βιώνουν την απώλεια πιο έντονα από ό,τι το κέρδος – μια απώλεια 100€ τους «πονάει» περισσότερο από τη χαρά που τους δίνει ένα κέρδος 100€.
Αυτό σημαίνει ότι όταν κάποιος πληρώνει για ασφάλιση νιώθει αμέσως την απώλεια των χρημάτων του, αλλά δεν βλέπει άμεσα το όφελος. Αν δεν συμβεί ποτέ μια ζημιά, τότε η δαπάνη της ασφάλισης μπορεί να μοιάζει σαν χαμένος πόρος.
Οι περισσότεροι άνθρωποι υποτιμούν τον κίνδυνο και δεν πιστεύουν ότι θα είναι οι «άτυχοι» που θα χρειαστούν αποζημίωση.
2. Η Ψευδαίσθηση του Απρόβλεπτου (Optimism Bias)
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια ενστικτώδη αισιοδοξία ότι τα αρνητικά γεγονότα δεν θα τους συμβούν.
Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι τείνουν να υποτιμούν την πιθανότητα να βιώσουν ένα αρνητικό γεγονός, όπως ατύχημα, ασθένεια ή φυσική καταστροφή.
Αυτός ο μηχανισμός είναι χρήσιμος για την ψυχολογική μας ευημερία, αλλά οδηγεί σε λανθασμένες οικονομικές αποφάσεις, όπως η άρνηση αγοράς ασφαλιστηρίου συμβολαίου.
3. Η Αναβλητικότητα (Procrastination Effect)
Η ασφάλιση είναι ένα μη επείγον έξοδο – δεν χρειάζεται να ασφαλιστούμε «τώρα». Οι άνθρωποι τείνουν να αναβάλλουν δύσκολες αποφάσεις, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει άμεση συνέπεια.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ασφάλιση ζωής. Παρότι είναι σημαντική, πολλοί νέοι την αποφεύγουν γιατί θεωρούν ότι δεν είναι κάτι που τους αφορά «τώρα».
Η αναβλητικότητα συχνά οδηγεί σε κακή διαχείριση κινδύνου και τελικά σε υψηλότερο κόστος στο μέλλον.
4. Η Δυσπιστία προς τις Ασφαλιστικές Εταιρείες
Οι άνθρωποι συχνά πιστεύουν ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες προσπαθούν να τους εξαπατήσουν ή να αποφεύγουν να καταβάλουν αποζημιώσεις.
Υπάρχουν περιπτώσεις κακών πρακτικών στο παρελθόν, που έχουν οδηγήσει σε γενικευμένη δυσπιστία.
Επιπλέον, η πολυπλοκότητα των ασφαλιστικών συμβολαίων καθιστά δύσκολο για τον καταναλωτή να κατανοήσει τι ακριβώς καλύπτεται και τι όχι.
5. Οικονομικοί Παράγοντες: «Δεν Έχω Χρήματα»
Πολλοί άνθρωποι δεν ασφαλίζονται επειδή πιστεύουν ότι η ασφάλιση είναι ακριβή.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος, που προτιμούν να καλύψουν άμεσα έξοδα (π.χ. ενοίκιο, τρόφιμα) αντί για κάτι που μοιάζει μη απαραίτητο.
Στην πραγματικότητα, όμως, πολλές ασφαλιστικές προσφέρουν οικονομικά προγράμματα που είναι προσιτά ακόμη και για χαμηλά εισοδήματα.