Ο καρκίνος στην Ελλάδα: 95 απώλειες καθημερινά και κόστος άνω των 1,9 δισ. ευρώ
Ο καρκίνος παραμένει μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόνο το 2022, οι θάνατοι που συνδέθηκαν με τη νόσο άγγιξαν τα 9,7 εκατομμύρια παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, ο καρκίνος αναδεικνύεται ως η δεύτερη βασική αιτία θανάτου, ακολουθώντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Αν συγκρίνουμε τη χώρα μας με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 κρατών, διαπιστώνεται ότι το ποσοστό θνησιμότητας λόγω καρκίνου είναι σημαντικά αυξημένο. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα καταγράφονται 308 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους, ενώ στην ΕΕ-27 ο μέσος όρος ανέρχεται σε 289 ανά 100.000, δηλαδή ένα ποσοστό 6,5% υψηλότερο.
Μία πρόσφατη ανάλυση, βασισμένη σε δημοσιευμένα μαθηματικά μοντέλα, προσπάθησε να καταγράψει το βάρος της νόσου στην Ελλάδα για το 2022. Η χώρα μας δεν διαθέτει ακόμη εθνικό μητρώο καρκίνου, σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γι’ αυτό και χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME).
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 2022 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 34.729 θάνατοι λόγω καρκίνου, με τους άνδρες να αποτελούν το 59% των απωλειών. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 95 θανάτους από καρκίνο κάθε ημέρα στη χώρα.
Επιπρόσθετα, τα δεδομένα της μελέτης, τα οποία παρουσιάστηκαν στο 31ο Ελληνικό Συνέδριο Κλινικής Ογκολογίας που διεξήχθη τον Απρίλιο του 2025 στην Αθήνα, αναδεικνύουν ότι ο καρκίνος συνδέεται με την απώλεια 647.372 ετών ζωής. Ουσιαστικά, αυτό το μέγεθος αποτυπώνει τα χρόνια ζωής που θα μπορούσε να έχει κάθε ασθενής αν δεν είχε νοσήσει. Από αυτά τα χαμένα έτη, το 60% αντιστοιχεί σε άνδρες και το 40% σε γυναίκες.
Οι μορφές καρκίνου που ευθύνονται για το μεγαλύτερο βάρος σε χαμένα χρόνια ζωής είναι:
Καρκίνος του πνεύμονα με 8.400 θανάτους και περίπου 171.000 χαμένα έτη ζωής,
Καρκίνος του παχέος εντέρου με 3.900 θανάτους και 64.000 χαμένα έτη ζωής,
Καρκίνος του μαστού με 2.940 θανάτους και 56.000 χαμένα έτη ζωής.
Για τους άνδρες, τα είδη καρκίνου που προκάλεσαν το μεγαλύτερο πλήγμα ήταν του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του προστάτη, ενώ για τις γυναίκες, κυριάρχησαν ο καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Κατά μέσο όρο, εκτιμάται ότι κάθε πρόωρος θάνατος από καρκίνο στερεί σχεδόν 19 χρόνια ζωής.
Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην απώλεια ετών παραγωγικής ζωής, δηλαδή τα έτη εργασίας που χάνουν οι άνθρωποι προτού φτάσουν στη συνταξιοδότηση. Οι πρόωροι θάνατοι από καρκίνο εκτιμάται ότι στοίχισαν σχεδόν 40.000 χρόνια δυνητικής παραγωγικότητας, με το 56,5% να αφορά άνδρες. Το οικονομικό αντίκτυπο αυτής της απώλειας εκτιμήθηκε στα €743 εκατομμύρια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το παραπάνω ποσό δεν περιλαμβάνει τα έξοδα που σχετίζονται με τη θεραπεία και τη διαχείριση του καρκίνου. Αν σε αυτά προστεθούν και τα εκτιμώμενα €1,2 δισεκατομμύρια που κοστίζει η φροντίδα των ασθενών στην Ελλάδα, το συνολικό κόστος της νόσου αγγίζει τα €1,9 δισεκατομμύρια — ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 0,8% του ετήσιου ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τον Ηλία Γκούντα, επικεφαλής ερευνητή της μελέτης και Value & Patient Access Manager της MSD Ελλάδος.
Ο καρκίνος του πνεύμονα, ειδικότερα, είναι υπεύθυνος για το μεγαλύτερο μέρος του έμμεσου κόστους λόγω πρόωρης θνησιμότητας, με υπολογιζόμενη επιβάρυνση περίπου €186 εκατομμύρια.
Η ερευνητική ομάδα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα μεγάλο ποσοστό αυτού του βάρους θα μπορούσε να αποφευχθεί μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων, όπως:
Πρόληψη (μείωση καπνίσματος, έλεγχος παχυσαρκίας, εμβολιασμός κατά του HPV),
Εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου,
Έγκαιρη διάγνωση και άμεση έναρξη της θεραπείας.
Τέλος, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι με την ίδρυση ενός Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών θα καταστεί εφικτό να αποκτήσουμε μια ακριβέστερη και λεπτομερέστερη εικόνα της πραγματικής διάστασης του καρκίνου στη χώρα μας, γεγονός που θα συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση πιο αποδοτικών πολιτικών δημόσιας υγείας στο μέλλον.